Rozendaalweg

Rozendaalweg
ECHELPOELHOEVE, Rozendaalweg: landelijk / mooi / historisch, foto: H. Vermeir

maandag 20 maart 2017

Harry F.E. Vermeir, poëzie "Optimisme"



Lammetjes en wolkjes in een groene wei. https://www.crispkat.be/lammetjes-57365/


OPTIMISME

Deze lente wordt een land
Van jeugd in ontwikkeling
Narcissen en sneeuwklokjes
En molshopen die zijn als
hopeloze bergen in amper groene weiden

Die groeien als het rollen van de golven
Die gangen als mollen bedolven
Maar toch zo waardig, eerder  vaardig
Verschoten van het rommelen onder

De lente, de lammetjes springen
Neer en hop,  vol verwachtende hoop
Naar blauwe luchten, en volle spenen
En schimmels als hengsten
De ruiters van de Apocalyps juichen
Als verwende kinderen  naar
De oneindige wit gestreepte blauwe einder
Vol  schapenwolkjes…


Harry F.E. Vermeir 14.03.2017  “ Ik ben er  daarom”



Diep in oost-Groningen, op de dijk van de Carel Coenraadpolder, deze schapen in tegenlicht gefotografeerd. http://zoom.nl/foto/landschap/schapen--wolken-en-tegenlicht.1853057.html
💶🔙🗻

donderdag 16 maart 2017

De maand APRIL * * *




De maand waar Pasen in valt... Dan komen de klokken van Rome en die laten paaseieren vallen.
In die maand bloeien ook de violetjes volgens volgens bovenstaande tekening. en het gras herneemt in de weiden terug de volle groei, hier en daar bezaaid met molshopen.
Volgens de oud-Romeinse kalender de tweede maand,
volgens de Juliaanse kalender de vierde maand,
een maand met 30 dagen

De MAANDKALENDER


De maand APRIL in: "De Zonnewijzer", A. DIEPENBROCK, Ernest VAN DER HALLEN e.a., Het Spectrum, Utrecht, 1940,  p.104.
In deze tekening wordt ernaar gealludeerd dat april een maand is waarin wel wat "draaiwinden" voorkomen.

De NAAM


  • van het Latijn aspire, dat openen betekent, aldus een verwijzing  naar de lente, waarbij de hele natuur : veld, woud, hei en wei, in gaard en waard (laag liggend land) tot groei tot bloei komen.
  • Het is waarschijnlijker dat het woord is afgeleid van Aphrodite, de Griekse godin van de liefde, en de schoonheid.
  • In de volkstaal noemt men ze de grasmaand, daar het gras onder de warme zonneschijn en de malse regen tot groei komt. Andere benamingen: Paasmaand en  eiermaand.
  • De Duitser gebruiken nog steeds Ostermonat, wat een verwijzing is naar de godin van het licht Ostra of Ostera. Manoth of maand komt uit de periode van Karel de Grote. (ca.  800 n.Chr.)
⇶


Aprilvis en het olijke snoetje
'k Ging met je kluitje in het lisch,
April, en zocht je dollen visch
al in het dartel vlietje!
'k Zag er je snoetje, plagend frisch
... en 't waterken verried je.

CHRISTOFFEL
Uit:  "dit nieuwe seizoen: LENTE", H. BAUWERAERTS, L. MONDEN, e.a., lannoo, Tielt, 1946, p.62

Les tres riches heures du duc de Berry van de gebroeders van Limburg

Getijdenboek besteld door Jan van Berry in 1410, met 66 grote miniaturen, 35 van de gebroeders van Limburg, in kasteel van Chantilly, Musée Condé, Wikipedia.

De maand april luidt het voorjaar in. De natuur herleeft, het groen keert terug. Historici denken dat het kasteel op de achtergrond dat van Dourdan  zou zijn hoewel hierover geen zekerheid is. Sommigen zijn van mening dat het slot van Pierefonds wordt voorgesteld. Het kasteel van Dourdan behoorde sinds 1400 aan Jean de Berry en werd door hem versterkt. De restanten ervan zijn nog altijd terug te vinden. Het kasteel van Pierrefonds hoorde toe aan het huis van Orléans. Volgens Cazelles was het slot van Dourdan door Jean de Berry beloofd aan Charles d'Orléans bij zijn huwelijk met Bonne d'Armagnac.
De groep van prinselijke figuren op de voorgrond is een prachtig voorbeeld van de stijl van de internationale gotiek. Volgens de meeste kunsthistorici zien we hier twee jonge verloofden die ringen uitwisselen in aanwezigheid van de ouders van een van hen. Sommigen denken dat dit gaat om de verloving in 1411 van de destijds elfjarige Bonne d'Armagnac, een kleindochter van de hertog, met de toen zestienjarige Charles d'Orléans, anderen zijn dan weer van mening dat dit een voorstelling is van de verloving van Marie de Berry en de graaf Jean de Clermont, de latere hertog van Bourbon, in 1400.

Als men het beeld uitvergroot is er eigenlijk helemaal geen ring te zien. Colenbrander opperde dan ook de mening dat het niet om een uitwisseling van ringen gaat maar dat het meisje een bloem aanbood aan haar verloofde en die bloem zou dan niet geschilderd of uitgewist zijn zoals ook het geval is bij de twee meisjes die duidelijk bloemen aan het plukken zijn. De houding van de handen en de vingers maakt dit trouwens vrij aannemelijk.

Hemisfeer boven de kalenderminiatuur van april
Elke illustratie in de kalender wordt bekroond door een hemelboog met in het centrum een 'zonnewagen' een afbeelding van de god Helios , die met zijn vurige wagen dagelijks de zon langs de hemel voerde. De zonnewagen is gebaseerd op een medaille uit de collectie van Jean de Berry, die de intocht van keizer Heraclius in Jeruzalem afbeeldde. Rond die zonnewagen komen in een eerste boog de nummers van de dagen van de maand. In de bovenst blauwe boog daar zien we de ram (21 maart - 20 april) en de stier (21 april -22 mei), uit de dierenriem. 




SPREUKEN
Op 1 april stuurt men de zotten waar men wil.

Op den eersten april
verloor Alva zijn bril. 

Op 01.04.1572 verloor de Spaanse hertog Alva de slag bij "den Briel" in Nederland.

Weerspreuken

April doet wat hij wil.

April heeft zijn gril.


t Mag vroeg of laat zijn,
april wil kwaad zijn,
want aprilleke,

heeft steeds zijn grilleke.

Er is geen maand die zoveel afwisseling biedt als april. Sneeuw, wind, regen, hagel, koude en warmte, het kan allemaal voorkomen. De maand is de grilligheid in persoon o.a. door de rijmen: april en gril. Zo wispelturig als een kind. De boer stelde nochtans zijn hoop op een aantal van de voornoemde weeraspekten. Door zijn ervaring en wijsheid kwam hij tot een aantal van de volgende spreuken:


Een droge maart en een natte april

dan doet de landman wat hij wil.

Maart droog en april nat
geeft veel koren in 't vat.

Een droge april,
is niet der boeren wil,
maar aprilse regen,
daar is hun veel aan gelegen.

April koud en nat,
vult schuur en vat.


Speelt april op zijn poot,

dan is koorn- en hooioogst groot.

Hoedt u voor maartse zon en voorjaarswind!
Dat 't al were is dat 't wil,
ontkleed u niet voor half april.

Als april blaast op zijn horen,
is het goed voor gras en koren.
(variante van het voorgaande of omgekeerd)

's Morgens zegent deze maand je met een lenteweertje, in de namiddag komt de sneeuw aandragen. April zou overigens nooit zonder sneeuw zijn.

Aprilleke zoet,
heeft nog wel eens een witte hoed.
('t Kan nog sneeuwen in april)

Nooit is aprille zo zoet
of 't sneeuwt de herder op zij hoed!
('t sneeuwt een meter boven de grond...)

Aprilkinderen

Het is voor de hand liggend dat de mannen  grilligheid van april spreekwoordelijk koppelen aan de grilligheid van de vrouw:

De vrouwen en de aprillen,
Ze hebben bei hun grillen.

Actie en reactie van de vrouwen. Zij liepen al niet hoog op met de echtelijke trouw van de man, en daardoor stelden ze de man voor als een evenbeeld van april:

De heren en de aprillen,
bedriegen die zij willen.

En dan is er ook nog de combinatie echtelijke staat en de verhouding man vrouw:

De echtelijke staat is als de maand april,
nu storm, dan zonneschijn, dan weer alles stil.

Kinderen die lijden aan humeurigheid en wispelturigheid worden wel eens APRILKINDEREN genoemd.

Kindertranen zijn aprilwolken.
Omdat men vermoedt dat verdriet en vreugde bij een kind dicht bij elkaar liggen. Ze wellen rap op, maar zijn ook vlug verdwenen.

"Hij/zij houdt zijn/haar woord als het weer in april."
 Een uitspraak die wellicht niet in kringen van politici werd gelanceerd. Zij houden altijd hun woord...

Heiligen

25 april : Sint-Marcus zaait het vlas
               veel linnen in de kas.

               Op Marcs geen vlees
                beschut tegen hagel en tempees.     tempees: onguur weder, storm, overvloedig regen...

             
Dag, jong en oud, dag, groot en klein,
't Zal... tot aanstaande maand weer zijn! ...

❤
             

woensdag 15 maart 2017

Van Monumentencommissie tot Erfgoedraad

De omvorming is dan een feit.
Op 22 maart werd de omvorming besproken op het schepencollege en op 12 maart 2010 aanvaard op de Gemeenteraad.
10 mei 2010 was dan de installatiedatum van de Erfgoedraad, zonder enige franje.
De raad is samengesteld uit vrijwilligers, deskundigen, afgevaardigden van erfgoedverenigingen of -instellingen. De raad heeft nog behoefte aan nieuwe mensen, mannen en vrouwen, die hun steentje wensen bij te dragen.
Ook zal er een nieuwe voorzitter nodig zijn, daar de huidige voorzitter Paul Van Schoors zijn mandaat ter beschiking stelde per één januari 2011.
De Erfgoedraad zal advies geven over materieel en immaterieel erfgoed.
Om u een idee te geven de monumentencommissie besprak op 22 maart 2010:
het RUP Midzele, de begraafplaatsen, het grafmonument Ysebrant de Lendonck, de dakgoot van het raadhuis, Sint-Michielskasteel, 't Schrans, het Cultuurbeleidsplan / gemeenschapcentrum, accentpaal Bosstraat 12,omvorming monumentencommissie, toeistische borden, inventariatie van oude kerkwegen, Open monumentendag 2010.
Zoals vast te stellen aan onderwerpen geen nood.
De nieuwe voorzitter: Harry F.E. Vermeir(per 01.01.2011), is ook voorzitter van de sector Erfgoed van de provincie Antwerpen.

zondag 5 maart 2017

* * * Toen we als Vlamingen het zingen nog niet waren verleerd: "Wie gaat er mee naar Luxie?" Hoogstraten/Kasterlee



Wie gaat er mee naar Luxie?

"Wie gaat er mee naar Luxie,
   Luxie over de hei, hei, hei?
   Wie gaat er mee naar Luxie,
    Luxie over de hei?

 Wat zullen we daar drinken,
  Zoete lieve garreltjes,
  Wat zullen wij daar drinken,
  Zoete lieve Mei?

  Brandewijn met suiker,
  Zoete lieve garreltjes,
  Brandewijn met suiker,
  Zoete lieve Mei?

 Wie zal er dan betalen,
   Zoete lieve garreltjes,
  Wie zal er dan betalen,
   Zoete lieve Mei?

  De eerste boer de beste,
  Zoete lieve garreltjes;
  De eerste boer de beste,
  Zoete lieve Mei!"

Uit: "Hoogstratens Kinderspelen - Liedjes en Spreuken", door C. Lauryssen, Geschiedkundige kring, Hoogstraten, 1933, p. 89-90.(1)


Indien iemand weet wat garreltjes zijn, zou ik dat graag weten?
Bestaat er een woordenlijst van typische Hoogstratense woorden?
Zoals het er nu staat zou men uit de tekst kunnen afleiden dat het om brandewijn met suiker gaat. Maar dan... Garrel is in het Fries een voornaam.

Het opzoekingswerk en visie van Gust Lauryssen:
"Het lied is (wellicht) ontstaan in Kasterlee. Luyckx (vandaar Luyksken en Luksie) en Spoor (een andere naam die in de zangtekst van Kasterlee voorkomt) waren de namen van twee "Kastelse' molenaars.
Garrel is ook een jongensnaam, maar of dat leidt tot 'garreltjes' kan ik niet met zekerheid aantonen, mogelijk staat garreltjes voor 'kereltjes', want in de tekst wordt ook telkens verwezen naar 'zoet, lieve meid', de meisjes dus.
Ik heb ook een tweetal tekstvarianten gevonden van het verhuislied
zoals:
Wij gaan met allemale, zoete lieve garreltjes,
We gaan met allemale, zoete lieve meid.(en niet Mei!)"

" Het schijnt dat dit liedje hoort bij de verhuizing van een boer ... Die verhuizing geschiedde door de buren van de boer bij middel van voertuigen, zoals karren, wagens, enz. Het laatste voertuig in de rij was een huifkar, versierd met papieren bloemen, waarop de boerin, de vrouw van de boer,  zat.
Men noemde die kar : de "rozenkar".
   De vreugdebetuigingen van de boerenzonen en -dochters, die aan de verhuis hielpen, was groot. Zij zongen gedurende de optocht herhaaldelijk voorgaand liedje. De kinderen voor wie zulke optocht een belangrijke gebeurtenis was, namen het waarschijnlijk over van de boerenknapen en deernen. Zij gebruiken de tekst dan bij spel en dans."(1)
Men kan zich hier wel afvragen of het zingen van meiden en knechten niet beïnvloed werd door de drank.


Dank aan Piet Van Deun, de conservator van het stedelijk Museum Hoogstraten
museum.hoogstraten.be  en e-adres: museum@hoogstraten.be 


zondag 26 februari 2017

Carnaval NARRENBOOM gravure "Narrenbaum"



Over Carnaval vind je op deze blog op datum van 08.02.2017 een uitgebreide voorstelling over het gegeven,  en  een aantal carnavalssteden: Aalst, Binche, Keulen, Venetië...

Ik bladerde onlangs in het boek "Welt im Umbruch", Augsburch zwischen Renaissance und Barock, Band: 2: Rathaus, 1980, p. 229.



Zie boven de prent voor de verwijzing

Veste Coburg, Kupferstichkabinett der Kunstsammlungen, Inv.-Nr. Z. 199--K6

Die zeichnung gehört zu den launigsten Schöpfungen der deutschen Kunt des 16. Jahrhunderts, steckt voll ausgelassener Heiterkeit. Eine modischgekleidete Frau schüttelt am Stamm eines Baumes, in dessen dichter Laubkrone sich Frûchte in Narrenkôpfe verwandelen und als Kôpfe, fertig oder halbfertige Narren zu Boden fallen. Edmund Schilling hat den Sinn der darstellung auf die treffende Formel gebracht: "Eine schöne Frau schafft Narren soviele sie will."                                                                               R.B.

De tekening behoort tot de grappigste scheppingen van de Duitse kunst uit de 16e eeuw. Ze is een uitdrukking  van een bepaalde vorm van opgewektheid, blijheid. Een modieuze aangeklede vrouw schudt aan de stam van een boom, waar in de kroon van de boom vruchten tot Narrenhoofden omvormen, afgewerkte of half-afgewerkte narren vallen op de grond.
Edmund schilling kwam achter de betekenis met de volgende formulering: "Een mooie vrouw maakt zoveel narren als zij wenst."

donderdag 23 februari 2017

hot item Eric Van Rompuy zei het volgende



Deze morgen toen we naar Radio 1 zaten te luisteren zei Vlaams Parlementslid

Eric VAN ROMPUY het volgende ...

" De politiek is bezig met zichzelf,
   terwijl de wereld in brand staat."

Een waarheid als een koe. Alleen de verantwoordelijke "politiekers" van ons land (België) schijnen er geen boodschap aan te hebben. Zij slaagden er in om de gewone mensen te doen werken tot 68 jaar,
maar voor zichzelf stemden dat het maar tot 55 moet... Bijvoorbeeld. En dan moeten we maar eventjes denken aan de graaicultuur waarvan sommigen zonder enige vorm van schaamte willen verder genieten.
En dan is er nog de "madame" van Proximus die een inkomen van 800.000 euro per jaar niet genoeg vindt terwijl 13 % van de Belgische bevolking onder de armoedegrens leeft.

Hoewel in Nederland is het niet veel beter. Dit staat hier niet als verontschuldiging want ook daar zijn de verkiezingen heel dicht bij en Wilders verkneukelt zich...

woensdag 22 februari 2017

een lied / en gedicht: Paul RODENKO " Februarizon"



FEBRUARIZON 

Weer gaat de wereld als een meisjeskamer open
het straatgebeuren zeilt uit witte verten aan
arbeiders bouwen met aluinen handen aan
een raamloos huis van trappen en piano's.

De populieren werpen met een schoolse neiging
elkaar een bal vol vogelstemmen toe
en héél hoog schildert een onzichtbaar vliegtuig
helblauwe bloemen en hemelblauwe zijde.

De zon speelt aan mijn voeten als een ernstig kind.
Ik draag het donzen masker van 
de eerste lentewind.

Paul RODENKO (Den Haag 1920 - Warnsfeld 1976)

Het beeld werd het gedicht zelf.

Uit:   "Literaire Kunst", van H.J.M. Lodewick, Malmberg, 's-Hertogenbosch, 19de druk, s.d.,  p.167.

Paul Thomas Basilius RODENKO
Zoon van een Russische vader en een Engelse moeder.
Dichter, criticus, essayist, vertaler en verteller.



In zijn poëzie sluit hij aan bij de "experimentele (atonale) dichtkunst".
Het gaat over poëzie van na WO II, die we ook vinden bij Bertus Aafjes, Ed. Hoornik en Leo Vroman.
Deze dichters geven in hun gedichten uiting aan hun "positieve", maar illusieloze levensaanvaarding.
Als kenmerken:
1. Anti-esthetisch, anti-rationalistisch en anti-anekdotisch;
2. Beeldspraak geïnspireerd op het menselijk lichaam:
    "Het licht is op een baar/ de kamer ingedragen".  (P. Rodenko.)
3. Vereenzelviging met de natuur: "Ik draag het donzen masker van / de eerste lentewind". (P. Rodenko)
4. Deel willen hebben aan de wereld, een reiken naar de mens:
    " Ik zou wel onder deze bladzij willen zijn
       en door de letters heen van dit gedicht
       kijken in Uw lezende gezicht
       en hunkeren naar het smelten van Uw pijn." (Leo Vroman)

zaterdag 18 februari 2017

* * * MAART kalender





Uit: " Van Nieuwjaarsavond tot Oudejaarsavond",  Gust Müller, Goede Pers, Averbode, s.d., p.32.

Benamingen/Begin

Genoemd naar de Romeinse oorlogsgod Mars.
Aldus volgens de Oud-Romeinse kalender, de eerst maand van het jaar.
Volgens de Juliaanse, de derde maand van het jaar met 31 dagen.
Latijn Martius, Frans mars, Spaans marzo, Portugees Março,
Italiaans marzo, Duits März, Iers Marta.

Andere benamingen:
St.-Jozefsmaand (feest 19 maart),
Guldenmaand (O.-L.-Vrouwboodschap, 25 maart)
Vastenmand,
Lentemaand (21 maart),
Voorjaarsmaand, Zaaimaand, Dondermaand, Dorremaand, Kalvermaand, Lentemaand.

Dorremaand
Onze voorouders wijdden deze maand aan de god Thor of Donar, de dondergod, en noemden ze Thor- of Dondermaand vermoedelijk wegens het lenteonweer. In Dorremaand is Dorre waarschijnlijk de verbasterde vorm van Thor. Toch brengen sommigen de naam i.v.m. de dorre vasten of de dorheid van de natuur in die periode.

Gulden maand,
dit wegens het gulden mysterie van O.-L.-Vrouw-Boodschap (25 maart)

Lentemaand
Karel de Grote (ca. 800 n.c.) gaf aan maart de naam van Lenzin- of lengizinmanoth. "De g in het woord Lengizin  werd in verband gebracht met het woord lente, met lengte.
De oude Friezen noemde ze de forjier-moanne of voorjaarsmaand, wat ook lentemaand betekent.



Horoskoop

- vissen (19 februari - 21 maart)
- ram (21 maart - 19 april)

In getijdenboeken

Les Très Riches Heures du Duc de Berry (De Zeer Rijke Uren van de Hertog van Berry) is een rijk geïllumineerd getijdenboek, besteld rond 410 door Jan van Berry en grotendeels vervaardigd door de befaamde miniatuurschilders de gebroeders van Limburg. Het manuscritp bevindt zich in het Musée Condé, dat is ondergebracht in het kasteel van Chantilly. Karel kon niet lang genieten van zijn nieuwe bezit: hij overleed kinderloos in 1490. Zijn bezittingen gingen over in handen van zijn neef Fillibert de Schone. Toen ook deze kinderloos overleed (1504), viel het manuscript toe aan zijn weduwe, Margaretha van Oostenrij. Zij was landvoogdes van de Nederlanden en, zoals blijkt uit een inventarisatie van bezittingen uit 1523, liet zij een aantal manuscripten, waaronder de Très Riches Heures, overbrengen naar Mechelen. Na het overlijden van Margaretha in 1530 kwam het boek in handen van Jean Ruffaut, thesaurier en betaalmeester van de Duitse keizer Karel V. Ruffaut was een van de executeurs van Margaretha's testament

Maart
Deze afbeelding toont het werk op het veld tegen de achtergrond van het kasteel van Lusignan, een van de bezittingen van de hertog, zoals die ook in andere afbeeldingen van de kalender worden getoond.
Rechtsboven het kasteel zweeft de fee Mélusine, de beschermvrouwe van het kasteel. Linksboven kijken een schaapherder en zijn hond naar een kudde schapen; drie boeren werken in een wijngaard. De velden worden onder meer gescheiden door een monument met de titel 'Montjoie', verwijzend naar de ontmoeting van de wijzen uit het oosten. Op de voorgrond is een boer aan het ploegen achter twee ossen, een rood-gekleurd, de andere zwart. De afbeelding van de ploeg is tot in detail uitgevoerd.
In het hemelgewelf bovenaan is centraal de zonnegod Helios in zijn zonnewagen uitgebeeld, met links van hem het sterrenbeeld 'vissen' en rechts 'ram'.

Weerspreuken

Maart moet zijn "twaalf zomerse dagen" geven. Een heel deel weerspreuken zeggen dat droog, winderig weder in maart een goede lente aankondigt. Hoewel het weer van maart is eerder onvoorspelbaar... voor de doorsnee mens. Men spreekt wel algemeen van "maartse buien" en "aprilse grillen"..

- Maart guur, volle schuur.

- Nooit maart zo goed,
   of hij sneeuwt een volle hoed.

- Koude in maart,
  wordt een lente te paard,
  en zaait vruchten in den haard.

- Een droge maart
   is een goede zomer waard.

- Maart met een langen staart
  brengt later spek en pensen aan de haard.

- Stof in maart, is goud( of geld) waard.

- Als maerte es droeghe sonder reghen,
  Dat dinct den lieden wesen goet;
  Noyt was ghepresen martse vloet,
  Maer men prijst warmen sonneschijn.  (OudeRymalmanak, XVe eeuw)












Een winderige dag in maart. Gravure van George Cruikshank als illustratie in The "Comic Almanak" for 1835, uitgegeven door Charles Tilt, Bibliopolist, fleet Street, Britisch Museum, BL. C 58 C7.

- Met maartse sneeuw de was gedaan
   drijft alle vlekken naar de maan.

- Maartse sneeuw doet aan de akkervelden wee.

Maarts sneeuwwater bederft niet en wordt daarom, zegt men, als wijwater gebruikt.
Het is ook dienstig tegen brandwonden.

- Voor oude lieden heeft meert
    kwaed hair in zijnen steert.

- Maart heeft venijn in zijnen steert.

Gebruik

Half maart telde in het volksleven, daar vroeger bij de boeren de verhuis gebeurde
en de knechten en meiden verhuurden zich.

Poezie

Waar zit jij, speelsche Maartsche kind,
in 't dolste van den jongen wind,
de wolken met hun buien
vol knorrigheid, zoo welgezind
tegen ons op te ruien?

Christoffel (1)(p.8)

MAART

Ik kwam met mijn hart in de Lente gegaan,
ik zag er noch bloesem noch rijzeren staan,
geen vogel drinken,
geen dauwen zinken,
geen bron van den wind aan het huiveren slaan...
Ik wacht nog altijd naar 't geritsel der blaân.

Ik kwam met mijn hart naar Lente. Ik tast:
de boomen schilferen dood aan hun bast...
Nauw groenen weiden,
de botten beiden,
de Winter houdt lucht en takken nog vast...
Wie weet of het zaad in de gronden al wast?

Ik zie nog geen bloesem, geen rijzeren staan...
Mijn hoop luistert lang naar het licht en de blaân.
De winden rijzen,
de vlagen deizen
voor nieuwe die plots opzweepen slaan:
o Lente,o Lente, zijt gij vergaan?

M. Brauns (2)(p.8)

blaân: bladeren
deizen: terug wijken
beiden: wachten
rijzeren: hier takken die nog niet schieten, groeien.




Bronnenmateriaal/

H. BAUWERAERTS, L. MONDEN en J. VAN LAER, "Dit nieuwe seizoe LENTE", Lannoo, Tielt, 1946, p.8. (1) en (2)
Gust MÜLLER, "Van Nieuwjaarsochtend tot Oudejaarsavond", Goede Pers, Averbode, s.d. p. 32.
Adolf ULENS, "De tijd in de folklore",  oudheidkundige kring Essen, 1931,  p.60.
André VER ELST, "Folkloristische tijdspiegel voor België", Brussel, s.d., p.138.
Wikipedia, voor de info over het getijdenboek Duc de Berry.

zaterdag 11 februari 2017

KRUIDEN in de VOLKSKUNDE/ de UI / de AJUIN



Aanknoping

https://www.google.be/search?q=ajuin&rlz=

De Aalstenaars hebben de spotnaam van de "ajuinen" en i.p.v . paaseieren gooien ze dan maar ajuinen uit de belforttoren. Toch wel een knappe vorm van relativering.

Voorkomen

 Langs de Nijl verbouwde men reeds Allium cepa, ajuin, knoflook en siepel in de tijd dat de joden daar in ballingschap leefden. Bij de bouw van de pyramiden aten de werklieden vooral uien en knoflook.
Het lijkt wat raar dat de waardering voor ajuin en look in egypte zo groot was, daar het met de tanden niet mocht worden gebroken, want "hoe dat het Loock stinckt, zoo ist evenwel, gelyck oock den Ajuin van de superstitieuse Egyptenaren voor Godt ghehouden", volgens Plinius.

"Men mach ajuyn noch Loock hier breken met de tanden,
 Want 't is een schellem-stuck door al d'Egyptische landen.
 Ist niet een heylich volck, en vaneen grooten lof,
 Dat voor syn Goden eert, gewassen van den hof."

Het lijkt en waarschuwing voor het eten van rauw look en ajuin, om aldus een stinkende adem te voorkomen. Ten slotte werd de gekookte voeding toch door de tanden vermalen.

De kleine soort ui, St.-Jansuitjes, askalotten of sjalotten van Allium ascalonium kwamen mee met de kruisvaarders (11de eeuw), die ze meebrachten uit Askalon, waar in 1099 Godfried van Bouillon de Muzelmannen versloeg.


Naam / betekenis

Ajuin, juin , lat. unio (ui let één steel)
                    mnl. ajuun (1284-85), ook eniuun of enioen.
Allium is look en Cepa is bol.

Kruidachtig bolgewas uit het geslacht look (Allium) van de familie der lelieachtigen (nu ook soms tot de narcisachtigen gerekend), een zeer oude cultuurplant, vermoedelijk afkomstig uit de steppen van Toerkestan tot Indië.

Zwiebel in het Duits.
Oignon in het Frans


Genezende/gezondheidswaarde waarde
Dioskorides verklaarde het goed tegen krampen, gewrichtspijnen, keel- en borstaandoeningen en podraga.
Bij pijn en zweren in de nek zijn omslagen met gebakken uien heilzaam,
voor winterhanden verse uien met zout,
en bij eksterogen stukjes ui erop.
Bij tranende ogen als oogwassing een ui gekookt in melk en honing
Ten tijde van de pestepidemieën werd de ui als ontsmettingsmiddel gebruikt.

Per 100 gram ui  komt er 0.12 milligram vitamine B1 voor nodig voor koolhydraten uit het voedsel in het lichaam te verbranden. Gebrek aan vitamine B1 of aneurine geeft storingen van de zenuwfuncties, bijv. polyneuritis, de bekende beriberi. Daarvoor is ook gebuild graan, geslepen gort en gepelde rijst goed. De ui kan in functie van voorgaande wel gekookt daar de eigenschap bij 120° C verdwijnt.

Aan de ui worden bloedvormende en urinedrijvende eigenschappen toegeschreven.

Voor de keuken

Wij gebruik op verschillende manieren uien; rauw bij sla, gefruit in vele sauzen en ragouts, gebakken, gekookt en genieten steeds weer van de geur van hun vluchtige oliën en de voedende waarde:

" Hoe menigh edel wyf heeft voor een lustigh man
  Yet dat hem welbeviel gebacken in de pan!
  veracht de keucken niet, oock wyt-beroemde mannen
  Die hebben aan den heert de sinnen ingespannen"


http://keukentip.be/ajuin-snijden/


Tranende ogen

Cats* schrijft daarover het volgende versje:

"Nuda moved lachrimas!
 Naaktheid veroorzaakt tranen.

Vermijdt u, domme jeugd, ajuin te willen schellen
Of siet! u treurigh oogh sal van tranen swellen
Wort dit gewas ontkleet
Al was et lief soo wort 't leet."

In zijn boek plaatste hij er een prent van een juffrouw bij, die zich ontkleedt in tegenwoordigheid  van een man.

Dan een ander overdrachtelijke vers van Jacob:

"Es is das Weib ein süszes Übel
 Ein leichtes und ein schweres Joch
 Es kommt mir vor wie ein Zwiebel
 Man weint dabei un isst sie doch."

"Is de vrouw een lief ongemak
 Een licht en een zwaar juk
 Ze gelijkt daarbij op een ajuin
 Want men weent ervan maar eet toch..."

vertaling: H.F.E.Vermeir


http://www.versvanhetveld.com/winkel/groenten/ajuin/
Speuken, zegswijzen, uidrukkingen

- Het is ieder niet gegeven ajuin met droge ogen te schillen: niet iedereen doet iets onaangenaams opgewekt. (zegsw.)
- Hij heeft vanmiddag uien gegeten: iem. die veel winden laat.(zegsw.)
- Zo gek als een ui: helemaal uitgelaten, (ook)(vooral van vrouwen) geil.(zegsw.)


Als Omen

Voor meisjes die op zoek waren naar een man konden de ajuinen een hulpmiddel zijn.
Zij brachten op een aantal uien etiketten aan met de namen van eenzelfde aantal jongelieden, die zij graag als man zouden hebben.In 't donker plantten zij deze liefdesindicatoren. De ui, die het eerst boven de grond uitgroeide was die met de naam van de aankomende verloofde.


Verklarende uitleg begrippen

*Jacob CATS (1577-1660), was volksdichter, moralist en staatsman, een schrijver, wiens werken, na de bijbel, lange tijd het meest gelezen zijn in Brabant, Nederland en Vlaanderen, getuige de herdrukken .
Men waardeerde in zijn rijmen de puntigheid, waarmee praktische levenswijsheid, moraal en vrolijkheid verweven werden gedicht. Hij werd de zedenmeester van het Nederlandse volk genoemd.
Hij bediende zich graag van "emblemata", de "stomme beelden, ende de nochtans sprekende", de boekjes met de zinnebeelden.
Zeeuw van afkomst, bracht hij het als staatsman tot raadspensionaris van Holland.
Bij Den Haag bewoonde hij het landgoed Zorgvliet.(1)(p.54)



BIBLIOGRAFIE

F. BAUER, J. DEN HAAN, e.a., De Nederlandse letterkunde in honderd schrijvers, van middeleeuwen tot WO I, De Sikkel, Antwerpen, 1953,2e druk. (1)
J. DE VRIES en F. DE TOLLENAERE, Etymologisch Woordenboek, Het Spectrum, Zutphen, 1991, 16de druk.
M. DE WAAL, Keukenkruid en Specerij, J. Thieme & Cie, Zutpen, s.d., p.51-53.



zondag 5 februari 2017

STAPSTENEN , een lied / een gedicht , BARMHARTIGHEID



https://www.google.be/search?q=stapstenen&biw

STAPSTENEN voor februari, een gedicht voor het JAAR van de BARMHARTIGHEID

Verloren zonen, verloren dochters,
verloren vaders, verloren moeders,
verloren mensen, zonder land,
zonder bezit

Nergens gebeurt er iets op aarde
dat mij niet aanbelangt
ik ben als mens geen eiland

In het groot kan ik er
weinig aan doen
wel in het klein:
onterechte beschuldigingen
kan ik weerspreken
veralgemeningen
doorprikken
me niet laten regeren
door de angst
en me proberen
in te leven
in wat ik me zelfs
niet voorstellen  kan

Hieronder staat op de kaart een tweede deel.
De teksten vertrekken vanuit het leven
en daarop wordt God aangesloten in een gebed.


Tekst van Erik GALLE, www.halewijn.info@halewijn NV
 Eén van de " 12 stapstenen naar barmhartigheid" van de maand februari,
Kijk ook op de link www.jaarvanbarmhartigheid.be