"Kinderspelen vroeger" - Wekelijks een gedicht of lied en een prent : Jacob CATS

  " Kruip er door "

Op deze prent zien we 15(?) personen zich cirkelvormig bewegen, mannen en vrouwen. Het begin zijn 2 mannen met hun armen omhoog; de anderen gaan er gebukt onder. Het zijn schijnbaar volwassenen. Ik herinner mij dat wij dat ook deden in onze kindertijd op school tijdens de speeltijd of bij de Chiro(jeugdbeweging).

Herman TER BORGH

Zwolle  1638 - Enkhuizen voor 1677

Kinderen spelen "Kruip door"

Pen met bruine inkt, 9,5 x 24,5 cm.

Gesigneerde en gedateerd 27 I 1650

Rijksprentenkabinet, Amsterdam

Lestmaal quam ik in een velt

Daar een ijder was gestelt

Tot een uytgelate vrueght

Nae de wijze van de jeught;

's Jongelieden van het landt

Songen, sprongen, hand aan handt.

Ieder maakte groot geschal

Ieder was er even mal.

Jacob CATS, 1577 - 1660

 Uit: "Spieghel der Jonckheydt", door: V.E. Van Vriesland en J. Kok, Utrecht, 1962,  bij tekening 11.

Laatsleden kwam ik in een veld

Waar iedereen uitgelaten was

zoals jongeren doen en zijn;

De jeugd op het land 

Zong en sprong , hand aan hand.

Iederen maakte veel lawaai

Iedereen was even gek.

Omzetting: kado 

MECHELEN gravure voor 1585

MECHELEN

Oude prent die Mechelen laat zien vanuit het noorden, toestand  ca. 1560.
De stadsomwalling met de stadspoorten is duidelijk zichtbaar.

Er staan drie teksten op gedrukt:

Bovenaan Midden: "Mechelen"
links: "St Peters Kirch" (situering Gerechtsstraat)
Werd in de protestantse periode afgebroken en vervangen door de barokkerk aan de Veemarkt "Sint-Petrus en Paulus".
midden: "St Romboldts Kirch."
Boven op de kerk een kraangebouw met rechts ernaast een gebouwtje. Men werkte schijnbaar nog aan de toren.
De kerk was nog niet de zetel van het Aarstbisdom, pas opgericht in 1559-1561 toen Antoine Perrenot de Granvelle werd benoemd.
Rechts vooraan tegen de stadsmuren,  maar er buiten, het begijnhof dat door de Mechelaars zelf werd verwoest(1577) uit schrik dat het als bolwerk zou dienen voor de protestanten.

We zien hier ook een buiten de muren een standerdmolen.
Links vooraan een riviertje: de Vrouwvliet (?).

Zou deze prent gemaakt zijn door een Duitse graveur of moest ze dienen voor de Duitse markt?

Doordenker: Oorzaak van het falen van onze maatschappij. Een beter geschiedenisonderricht...

Ik las toevallig een Duitse tekst die het "falen" of is het iets anders van onze maatschappij naar voor bracht:

"Ich war etwas verwirrt, wusste nicht genau was der Mann meinte:
 Wie bitte?
  Du verstehst.
  Du macht dir wahrscheinlich Gedanken, weil dir nach zwei tage  alles so normal vorkommt.
  Du möchtest dich widersetzen und weiss nicht wie und obwirklich.
  Menschen gewöhnen sich an vieles sehr schnell.
  Es kommt uns in unser zivilisieren Gesellschaft so vor, als würde alles zusammenbrechen, wenn irgendet  
  was  passiert, dass uns aus unseren gewonten Bahnen wirft. 
  Aber mensen können sich auch vieles einstellen.
  Von einen Tag auf anderen ist Krieg.
   Städte werden zerbomt, Angehörige sterben, jeden Tag muss man um sein Überleben kämpfen.

   Menschen nehmen das hin.

In ersten Moment sind sie verwirrt von den Umständen, im zweiten Moment sind sie verwirrt, weil ihnen alles gar nicht so schlimm vorkommt, und danach leben sie weiter, als wäre ihr ganzes Leben lang Krieg gewesen.
Am Kriegsende brauchen sie zwei Tage und dann fangen sie an alles wieder aufzubauwen.
Die mensliche Psyche is schon etwas."

OMZETTING in het Nederlands
" Ik was een beetje verward en wist zelfs bij benadering niet wat de man bedoelde.
   Hoe?
   Gij verstaat het.
    Jij maakt je waarschijnlijk bedenkingen, terwijl na twee dagen alles normaal  schijnt.
    Je hebt het recht om je te verzetten maar je weet niet hoe.
    Mensen worden aan vele dingen heel snel gewoon.

In onze geciviliseerde maatschappij lijkt het dat alles  in mekaar zakt wanneer ergens de gewone wegen worden verstoord. Mensen kunnen veel over hun kam laten gaan.
Van de één op de andere dag is het oorlog. Steden worden gebombardeerd, mensen sterven, iedere dag moet men strijden om te overleven.

Mensen  nemen dat waar.

In de aanvang zijn we verward van de omstandigheden, zelfs nog even daarna, omdat het op het eerste gezicht niet zo erg lijkt; daarna leven we verder, alsof het al de hele tijd oorlog was.
Twee dagen na het einde van de oorlog beginnen we alles terug op te bouwen.
De menselijke "psyche" is een op het eerste gezicht ondoorgrondelijk kluwen."

Omzetting in het Engels

I was a little confused and didn't understand by far what the man meant.
How?
You know.
You probably reflect, while after 2 dayseverything seems normal.
you have the right to resist, but probably don't know how.
People adjust to many things really quickly.

In our civilized society, it seems that everything caves in when somewhere the normal paths are disturbed. People seems to be able to accept a lot.
From one day to the next, we are at war. Cities get bombed, people die, every day people struggle to survive.

People accept this.

At the start, we are confused of the circomstances, even a while after the occurence, because at a first glance it doesn't seem so bad; afterwards we live on as if war was going forever.
Two days after the war we start rebuilding everything.
I seems that the human "psyche" is very difficult to unravel.

Omzetting in het Engels David L.

Wat gaan we er aan doen...

Wie wil deze tekst in het Frans vertalen?

Het   is de bedoeling onderzoek te doen naar het functioneren van de massa bij het ontstaan en evolueren van conflicten tot betreurenswaardige toestanden.
Geschiedenis onderricht is te veel gebaseerd op steeds opeenvolgende  perioden.
Men vergelijkt de data van te vergelijken gebeurtenissen te weinig.
Men zou de geschiedenis meer inzicht kunnen laten verwerven en naar voor brengen, niet in de eerste plaats object of gebeurtenisgericht, maar een ruimer gebeuren opzoeken en onderzoeken en dit in verschillende perioden, om daarna te vergelijken en om er parallelen in te zoeken. Het zoeken van de bron van het menselijk handelen of de ontstentenis daarvan.

Laat ons vertrekken van 3 conflicten in het verleden waarbij grote streken werden gedomineerd en uitgeroeid  door bepaalde heersers en bevolkingsgroepen:

Bijvoorbeeld:

Het ontstaan van de Romeinse Rijk en de overheersing van de volkeren
De Ottomaanse Sultans en de uitroeiïng van de Assyriers........
Het  Nazisme.

Laat ons ook een goed model zoeken waarin er naar gestreefd werd om de massa in goede banen  te sturen. Doe maar voorstellen...



Het is de bedoeling de data van die verschillende items op een rij te zetten in functie van ons onderzoek.
De omschrijving van de feiten.
Wat gebeurde er?
Hoe kwam dat?
Wie lag daar aan de basis?
Wie had daar voordeel bij?
andere ....

Zien of er onder de verschillende modellen parallen zijn in het redeneren en doen.
Naar oplossingen zoeken in het goede/geslaagde model.

Oplossingen voorstellen.


Gedachten en reacties zijn welkom.
We maken er een assertieve tribune van.

Een gedicht / een lied per week: DRINKLIED

HET GOED BIER DAT MOET STERVEN ....

 

 komt van de side 2-dehands.

Ghy dronckaers principale
Minnaers van het goedt bier,
Een droefelijcke quale
Sal ick singhen hier.
Maeck van u potten scherven
Die dick sit op de banck.
Het goedt bier dat moet sterven
Want het wordt veel te cranck.                     

De coren-coopers ghierigh

Ghaen proncken alsoo breedt,

Haer jonghe vrouwen cierigh

Gaen gheren fray ghecleedt,

Sy en willen niet derven

Haer schoon cieradigh blanck

Dus moet dat goedt bier sterven

Want het wordt veel te cranck.

De molenaers sonder falen

Doen hem oock groot ghequel

Als sy de granen malen

Sy scheppen diep en wel,

Sy soeken goed en erven

Dus singh ick mijnen sanck:

Het goedt bier dat moet sterven

Want het wordt veel te cranck.

De brouwers seer hoochmoedigh
Sy drincken gheren wijn;
Het water overvloedigh
Putten haer knechten fijn
Daer mede sij bederven
En maecken 't sopken lanck
Dus moet dat goedt bier sterven
Want het wordt veel te cranck.

De schippers die het ons brenghen

en zijn oock niet zo slecht

Men moet sonder verlenghen

Betaelen en wel haer recht.

Sy soeken te verwerven

Schiploon naer haeren danck

Dus moet dat goedt bier sterven

Want het wordt veel te cranck.

De tappers zonder flouwen

Weten practijken siet

Sy konnen oock wel brouwen

Al zijn sy in 't ambacht niet.

Sy schrijven en sy kerven

Betaelt wordt hunnen ganck

Dus moet dat goedt bier sterven

Want het wordt veel te cranck.

De prince hoe kan men prijsen

Die accidenten blouw

Imposten en accijsen

Sy maeck 't bier soo flouw

Ten zy deur goede conserven

Het goedt bier dat moet sterven

Want het wordt veel te cranck.

V. VERSTEGEN, "Marginalia bij geestelijke liedboekjes  uit de 17de eeuw", in: Miscellanea, J. Gessler, 1949, II, blz. 270.

Er was in de 17de eeuw een traditie  om liederen in gezelschap en ook om ze aan tafel te zingen. Zij handelen over goede vrouwen, de boeren, het leven op het land, de wijn en het "goed bier dat zal sterven".
In een boekje uit 1619 genaamd "Parnassus", dat is "Den Blijdenberg, staat het boven afgedrukte lied. Het is ondertekend met N.I.n de initialen van Nicolaas Janssens van Rosendaal Hij was koster en lid  van de rederijkerskamer "Het Wit Rosierken".(1)
In dit verband was er een laattijdig overblijfsel "De Mechelse liedertafel"(1970 ?) genoemd o.l.v. Urbain van Asch.



Bron:

(1) "Een vrolijk tafelliedeken van het het goedt bier", in: Ons Heem, jg. 26, nr.6, 1972, p.259.

Een gedicht / een lied per week: FIETS van Herman van Veen

Eén van de mooiste gedichten / liederen uit het Nederlands taalgebied

www.geldersestreken.nl

FIETS ***

... met je haar in de wind en de zon op je wangen

Hé kleine meid, op je kinderfiets,

de zon draait steeds met je mee.

Hé kleine meid, op je kinderfiets,

de zomer glijdt zachtjes langs je heen.

Met je haar in de wind en de zon op je wangen,

rij je me zomaar voorbij,

fiets.

Hé kleine meid, op je kinderfiets,

je lacht en je zwaait naar een zwaan

en de vijver weerspiegelt je witte jurk

en het riet fluistert je naam

en het zonlicht speelt in de draaiende wielen,

schitterend strooi je met licht,

fiets.

Hé kleine meid, op je kinderfiets,

als een witte stip in het groen

slingert je blinkende kinderfiets

zich dwars door het zomerseizoen

en je rijdt maar door en je fiets wordt steeds kleiner

plotseling ben je weer weg

fiets, fiets... fiets

Hé kleine meid, op je kinderfiets,

je lacht en je zwaait naar een eend

en de vijver weerspiegelt je witte jurk,

schitterend strooi je met licht,

fiets, fiets, fiets, fiets,fiets, fiets.

Hé lieve meid, op je kleine fiets,

als een witte stip, fiets, in het groen,

slingert je blinkende fiets-fiets

zich dwars door het zomerseizoen.

Herman van Veen: voordracht       R. Newman: muziek(?)         R. Chrispijn: tekst

Austria info

"Fiets is een zondags schilderijtje, iets meer van deze tijd, een foto van een landschap in tegenlicht waar na een regenbui de zon doorbreekt zodat ieder blad en elke grasspriet schittert. Dus1/250ste met f.8 en een zonnekap." Rob CHRISPIJN

Bron:

20 jaar HERMAN VAN VEEN zijn mooiste liedjes in vogelvlucht, Polydor B.V., 1987, fiets is nr. 8 en de zang duur 2:11.

Koning Boudewijn - HANSWIJKPROCESSIE - CAVALCADE - OMMEGANG folders en gedenkboeken

Hier probeer ik een beeld te geven van de publicaties over ons thema in het verleden, voor zover in ons bezit. Indien er zijn die dit mee willen aanvullen dat is mogelijk.

cavalcades en ommegangen 

1838 

Gedenkboek Geestelijken Praeltreiyn ter gelegenheid van het 80 JARIG JUBILé gevierd met grooten luyster tot lof van O.LV. van Hanswijck te Mechelen de laatste dagen van de Ooogstmaand, 1838, met tekeningen verwijzend naar J. Vervloet, afm.: 27,5 x 25.5 cm,  19 afbeeldingen.Een tekening uit het boek:

Het Rosbeyaerds-peerd door de vier Heemskinderen omringd door zijne veulekens, prent 18..

1863

1888


1913

Gedenkboek van 1913, 988 - 1913 Cavalcade Praalstoet, Jubelfeestenvan O.L.V van Hanswijk, afm.: 36 x  25 cm, 66 p.

De titelpagina van het gedenkboek 1913.

Op deze pagina's worden de twee commissies voorgesteld:

a) de Commissie, die uitsluitend de feesten in hare bevoegdheid had, was samengesteld uit:
    Vz. Schepen M. Van Hoorenbeeck
     leden: Cortvrient Arthur, nijveraar; Dessain Francis, advokaat; Du Trieu de Terdonck Jozef,                          grondeigenaar; Huyghebaert Jan, handelaar, voorzitter van "Mechelen -
     Aantrekkelijkheden";   enz...

b) de Commissie der plaatselijke tentoonsstelling van Handel en Nijverheid, met:
     Vz. Hertssens Gabriel, schepen en provincieraadslid; Broeckaert Gustaaf, meubelmaker; ...; Du Trieu de       Terdonck Jozef, grondeigenaar;  Louis Eugeen, bloemist; Van Boxmeer Filip, stadsbouwmeester;  enz ...

Aan deze Commissie werd de taak opgedragen in al de wijken van de stad waar de praalstoet moest doortrekken, comiteiten samen te stellen  om de straten te versieren. Deze oproep werd door de burgers met geestdrift beantwoord. Zo ontstonden 28 comiteiten.

In 2013 ontbrak het daar wel aan en op de enkele vlaggen van één reus boven niet alle straten was geen versiering. Behalve bij een aantal handelaars in hun vitrine. Men toverde in allerijl zo'n drie weken voor 25.08.2013 nog wel een vlag van een reus en een vlag van OLV, kwestie van de ideologische strekking in evenwicht te houden.

1938

Gedenkboek 988 - 1938 der Jubelfeesten van O.L.Vrouw van Hanswijk te Mechelen, afm.: 30,5 x 22,5 cm, 72 p.

Titelpagina van het hiervoor gepubliceerde boek uit 1938.

Hier is er naast een Erecomité, met als Vz. Ridder Dessain, burgemeester
nog een ganse plejade comités:
een Hoofdcomité met als Vz. Jozef De Marré, notaris:
Subcomités:
  Comité der Jubelprocessie: Vz H. Kennes, pastoor van O.L.V. van Hanswijk;
  Financieel Comité: Vz Emiel Dieudonné, doctor in de Rechten;
  Praalstoetcomité: Vz. Raymond Van aerde, stadsarchivaris,
  Muziekcomité: Vz. Staf Nees, leraar Lemmensinstituut organist van Hanswijk en stadsbeiardier;
  Propagandacomité: Vz. Leo Moensn vz. van A.O.C. '14 - '18;
  Tentoonstellingscomité: Vz. Karel Peeters ;
   Wijkcoomites

We kunnen hier vaststellen dat er dat jaar een goede organisatie was.

1963

Jubelfeesten 1963 O.LV. van Hanswijk, afm. 27,5 x 22 cm, 106 p.

Titelpagina van het hiervoor gepubliceerde boek 1963.

Inhoud:
De comités: zelfde als voorgaaand
Steunende instellingen en personen
Hanswijk en zijn cavalcades
De Jubelprocessie 1963
De culturele omlijsting v/d jubelfeesten 1963
De tiende cavalcade
De lijst van deelnemers











Op de titelpagina staat
Kardinaal Suenens
¨"Zijne Eminentie
Aartsbisschop van Mechelen-Brussel
Primaat van Belgie"

Foto van de ere-tribune in 1963.
van l. naar r. : Kardinaal Suenens, Koning Boudewijn, Minster De Saeger en zijn vrouw, de Apostolisch Nuntius,...

1988

Jubelfeesten Hanswijk 1000, 1988,  afm.: 27.5 x  21.5,  142 p.



INHOUD

De comités
Steunende instellingen, ondernemingen en personen
Historisch overzicht
De pastorale Mariadagen
De jubelprocessie
De elfde Cavalcade
DeMechelse Ommegang
De Mariacantate



AUTEUR/ KADO

Titelpagina  van Hanswijk 1988.

FOLDERS

over  Geschiedenis - Hanswijkprocessies -Cavalcades - Ommegangen 

1963

Brochure: R.T., O.L.Vrouw van Hanswijk Mechelen, 1963, 16 p.
Inhoud: oorsprong v/d godsvrucht tot O.-L.-Vrouw van Hanswijk;
             beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Hanswijk;
              kerk;
Het gaat hier om technische en historische gegevens, niet alleen over de devotie.

Processievaantje  naar een tekening van Alfred OST

Ost was een temperamentvolle tekenaar die graag paarden tekende. Feitelijk draait zijn tekening rond het steigerend paard. Rechts zien we een jongen met een hond, een vrouw met een kalf en een ezel. Her zwarte bereden steigerend paard met erachter een wit boerenpaard in het midden, onder deze twee zijn er geitjes. In de top de Hanswijkkerk. Hij beeldde op zijn manier de bedevaarders uit.



1989

Eén van de mooiste folders die uitgegeven werd met mooie tekeningen. Van de tekenaar geen vermelding.

2001     

2012

2013

 De folders van 2012 en 2013 hebben dezelfde structuur, schijnbaar door dezelfde persoon gemaakt.

Een gedicht/ een lied per week: POLONAISE

Paul van Ostaijen (Antwerpen 1896- Miavoye - Dinant1928)
 




                                                       POLONAISE


 Ik zag Cecilia komen
   op een zomernacht
     twee oren om te horen
       twee ogen om te zien
         twee handen om te grijpen
           en verre vingers tien

 Ik zag Cecilia komen
   op een zomernacht
     aan haar rechterhand is Hansje
        aan haar linkerhand is Grietje
           Hansje heeft een rozekransje
              Grietje een vergeet-mij-nietje
            de menseëter heeft ze niet gegeten
         ik heb ze niet vergeten
      ei ei ik en gij
    de ezel speelt schalmei
voor Hansje en voor Grietje

Hansje met zijn rozekransje
   Grietje met haar vergeet-me-nietje
      zijn langs de sterren gegaan
      Venus is van koper
       de andere zijn goedkoper
      de andere zijn van blik
   en van saffraan
 is Janneke-maan

Twee oren om te horen
   twee ogen om te zien
     Twee handen in het lege
        en verre vingers tien

De spelling van het oorspronkelijk schrijven werd gevolgd.

schalmei: houten blaasinstrument, een pijp met zes toongaten rnet een  klep, een dun mondstuk en een klankbeker, syn. herdersfluit, veldpijp. (van Dale)
saffraan: doet men in rijstpap.

https://www.google.be/search?q=sliert+dansen+polonaise

Het versje:

Ik zag Cecilia komen

al aan de waterkant

met strikken op haar schoenen

en bloemen in haar hand

Zeg, ben jij Cecilia?

Zeg ben jij Cecilia?

Keer je dan eens om.

Dit versje werd reeds gezongen in de 17-de eeuw en kende varianten.

Paul Van Ostayen gebruikte dit versje om er de muzikaliteit van te gebruiken maar ook om er nieuw elementen aan toe te voegen.

Een Polonaise is een Poolse dans (zie onder), maar ook een schuimgebakje of een ouderwetse jurk.

De mensen lopen in een sliert mekaar na.

Paul Van Ostayen schreef eens: "Een dichter is iemand die met woorden speelt als een jongleur met lichtfakkels." Het terugvallen op elementen uit het sprookje van "Hans en Grietje" en het mannetje-in-de-maan en het opnemen van Cecilia zijn volkse elementen die worden gemoderniseerd. Ook van herhalingen wordt hier op meesterlijke wijze gebruik gemaakt. De vorm waarin een gedicht gebracht wordt, speelt ook meer en meer een rol. Hij probeert daarin  een bewegingselement van de Polonaise weer te geven.

MUZIEK 

Een polonaise is een matig snelle dans  van Poolse oorsprong in 3/4 maat.

Chopin gebruikte de Polonaises in zijn pianowerk. 

Zijn ambitie als pianist en componist blijkt uit het feit dat hij reeds op zevenjarige leeftijd zijn eerste composities heeft kunnen uitgeven: een polonaise in g mineur en een polonaise in Bes majeur. Op zijn achtste jaar gaf hij zijn eerste openbare concert.  Wikipedia.

Ik vermeld hierbij: 

Martha Argerich die op piano de "Polonaise nr. 6 l'Héroïque" van Chopin (1810 - 1849) speelt, weergegeven op YOUtube en die op 25.08.2013  1370820  luisteraars telde.

een ander voorbeeld:  

Er is hier sprake van   een pianoconcerto van Chopin "Polonaise opus 44" met twee heel goede uitvoerders  op een uitzonderlijk platenmerk

op tekst: kado

Lazarus Lazernij Lazeruskapel Rumst * Open Monumentendag OMD

De site de LAZERNIJ te Rumst

Inhoud:
1. ligging
2. feestdag/bedevaart van 15 augustus
3. de zieke / de ziekte
4. de heilige
5. geschiedenis
6. de kapel
7. begrippen
  bronnen

*******************************

met de Lazernij bedoelen we de site met de Lazeruskapel en bijgebouwen die vroeger dienden om de "gestigmatiseerden" in onder te brengen

Ligging:
Gelegen in de gemeente Rumst, ten noorden van de Nete en het dorp Walem, op 330 meter van de Atwerpse Waterwerken en op  2 km., in vogelvlucht, van de voormalige Cistercienzerinnenabdij (aan de Nete, zuidkant).

Hier het gebouw voor de buitenrestauratie.(1)
Deze site, men moet er nog rechtover lage huisjes bijdenken, bijvoorbeeld dat van de Kunstkring, was het centrum van een leprozendorp. Onder controle van "Ter Bank" een stichting  of confrerie. Hier werden melaatsen van het Hertogdom Brabant opgenomen.

Feestdag/ bedevaart van  15 augustus

Op 15 augustus wordt nog steeds te Rumst steevast ter bedevaat gegaan/gereden, om de gunsten van de H.-Lazarus af te smeken om te genezen van of ter bescherming van huidziekten.

Op 15 augustus is ook het feest van moederdag en dat wordt in heel Vlaanderen gevierd; de andere moederdag is de commerciële en valt op 1 mei en heeft minder gevoelswaarde/betekenis.

Vroeger had deze feestdag aan de Lazernij nog meer emplooi dan nu. Toen stonden er kermiskramen, een kraampje met devoties, de aanbidding zelf en soms een processie.

Nu is er nog publieke belangstelling uit de hele regio. Een 300 bedevaarders waren op post. Zij kwamen,uit Duffel, Sint-Katelijne-Waver, Schelle, Boom, Walem, Kontich, enz. Er stond een podium met altaar en een priester deed de mis. Na de viering kon men de kapel bezoeken en het bijgebouw waar het "Laatste Oordeel" als muurschildering te bewonderen is. Ook de Rumstse kunstenaarskring Lazernij had een tentoonstelling met als thema "natuur". Daarnaast was er in de wei een rommelmarkt en op de middag was er een "koers" voor beginnelingen.  Heel wart activiteit op 15 augustus ook nog "moederdag" geheten.

Men zou eerder verwachten dat hier de Maria als heilige voor het oord zou fungeren.
Maar het gaat hier om een Lazaruskapel met een Lazernij, vandaar als heilige de Heilige Lazarus.

De zieke / de ziekte

" Een van de meest gevreesde ziekten in de middeleeuwse was lepra, destijds ook melaatsheid en de lazarusziekte genoemd, naar de man die Jezus opwekte uit de dood en van wie werd aangenomen dat hij aan lepra leed. De uitroep 'Ben je belazerd!' herinnert nog aan hem, net als gelazer, lazerstraal en oplazeren. De deerlijke verminkte melaatsen die hun komst moesten aankondigen door met een ratel te klepperen, leven nog voort in klaploper."(4)(p.39)

De heilige

Lazarus, is de broer van Martha en Maria van Bethaniën, de vriend van Christus, die hem tot leven wekte.
Volgens een middeleeuwse legende zou hij als bisschop van Marseille overleden zijn. De kerkelijke feestdag valt op 16 december; toch worden zijn relikwieën vereerd op het feest van O.-L.-Vrouw Hemelvaart. Hoewel de heilige Rochus werd vereerd na het verdwijnen van de lepra, denk aan pater Damiaan. Bij Rochus gaat het over besmettelijke ziekten en huidkwalen.
Lazarus, persoon die vol zweren zit.
Lazarus zijn: stomdronken zijn

Geschiedenis

De lepra was meegekomen met de Romeinen toen ze onze gewesten veroverden en die ziekte groeide uit tot een plaag wanneer de kruisvaarders na de kruistochten terugkwamen in onze gewesten.

De oudste verwijzing is een persoon genaamd Vandercruysse,soldenier van Karel de Stoute, die in afzondering werd geplaatst te Rumst en waarschijnlijk was dat de aanzet  voor de stichting van de Lazernij.
In 1460 ontstond de meldingsplicht voor huidziekten die moest gebeuren op 15 augustus.
De Lazaruskapel werd opgericht ca. 1460 en werd de hoofdzetel van de Confrerie. Hier dienden de akkerzieken zich regelmatig te melden en werden de dekens van de Confrerie verkozen.(3)
In 1531 kreeg de beherende broederschap van in 1531 van keizer Karel de goedkeuring om aalmoezen in te zamelen. Andere inkomsten  kwamen uit de tol aan de brug van Walem door elke varende schipper te voldoen.

Daar de ziekte in de 16de eeuw uitbreidde werden de zieken uit de maatschappij verwijderd en ondergebracht in Lazernijen onder toezicht van Terbank(Leuven). Er ontstonden Lazeretten, leprozenverblijfplaatsen. Het begrip vond zijn verwijst naar het Italiaanse eiland San Lazaro, waar de H. Lazarus zich zou beziggehouden hebben met de verpleging van Melaatsen.
Toen de lepra in de 17de eeuw verdween was dit ook het einde van de kolonie.

De Lazeruskapel, februari 1990. Voor het vooronderzoek voor restauratie werd de bezettingslaag hier en daar weggenomen.

De kapel en bijgebouw worden voor de Open Monumentedag van 8 sept. 2013 voor het publiek opengesteld.


De Kapel

Oorspronkelijke bestemming: "De confrerie der Melaatsen" of "De confrerie van de leprozen".
De kapel werd in 1460 gebouwd.

Het OCMW ondernam reeds in 1977 de eerste stappen voor restauratie. Mark Vanhecke en Vera Suls stelden het restauratiedossier op. Het middenraam van de kapel zal worden teruggeplaatst.
De kapel met aanpalend woonhuis en de onmiddellijke omgeving als dorpsgezicht werden  in 1981 beschermd.
In 1993 inhuldiging van het gerenoveerde gebouw. De kapel werd binnenin niet gerestaureerd en vraagt hoognodig om fatsoenering.

Buiten: Stamt uit de 15-de eeuw en werd in 1590 vergroot.

De Lazaruskapel zoals zij er in 1987 uitzag en nu nog altijd uitziet. Ze geeft binnenin een verwaarloosde indruk.

Binnen: In de 17de eeuw werden nissen en witgeschilderd houtwerk aan gebracht.
We vinden de volgende decoratieve voorwerpen:
Een Mechels Jezuskind. (16de eeuw)
St.-Anna-ten-drieën. (Mechels, ca. 1600)
Twee Lazarusbeelden. (17de eeuw)
Portret van een kloosterling, toegeschr. Caspar de Crayer. (ca. 1650)
Feestmaal van Esther en Ahasverus, schilderij.( 17de eeuw)
J.B. Engels, Kroning van Maria. (18de eeuw)
Een klein leprozenbeeldje dat waarschijnlijk een relikwie bevat van H.-Rochus, patroon tegen de besmettelijke ziekten, uit 1925 ter vervanging van het oude vermolmde beeldje.
Ook is er een koperen doopvont uit de Sint-Pieterskerk van Rumst.

In het bijgebouwtje rechts naast de kapel, binnen op de muur van de kapel een muurschildering: Het Laatste Oordeel, traditionele voorstelling. Waarschijnlijk begin 17de eeuw.


Begrippen:(2)

akkerzieken of veldleprozen die met de "cleppe omgaan".Deze zieken leefden vrijuit en bedelden terwijl zij zich met een ratel verplaatsten. Meestal leefden veldleprozen vlak buiten de wallen van de steden, tegen de ingangspoorten. Deze leprozen kregen meestal toezicht van de hoofdpriorin van een belangrijke leprozerie.(3)
confrerie: vanaf 1521 dienden deze veldleprozen zich ter verenigen in een broederschap. De statuten van deze "Confrerie van de leprozen" werden in 1521 goedgekeurd door priorin Johanna van Schoonvorst en in 1531 bekrachtigd door Keizer Karel.
lazaret: ziekenhuis inz. voor soldaten of lijders aan besmettelijke ziekten, syn. pesthuis. De lazeretten bevinden zich  hiertegenover de kapel, de kunstgalerij en het huisje ernaast sluiten aan bij de vroegere gebouwtjes; de modernere ernaast staan op de plaats van de vroegere huisjes. Deze huisjes waren eigendom van Deroeck, daarvoor kijken we naar de steenbakkerijen in Rumst.
lazarusklep: houten klepper waarmede de melaatsen de voorbijgangers waarschuwden hen te ontwijken.
lazerij: melaatsheid ook leprozenhuis.
lazernij: het geheel van gebouwen: kapel, verzorgingsruimte en kleine huisje op de lepraleiders te huisvesten.(HFEV)
lazzarone (lazarone): Napolitaans boor lepraleider, bedelaar.(Van Dale,1992)



Op tekst: kado

Bronnen:

André Debrandere(?), "Rumtse Lazaruskapel geen trekpleister meer voor bedevaarders", in: Gazet van    Mechelen, augustus, 1987, p.26.
D.B. , Restauratie van Lazaruskapel kan aanvangen, Streekkrant, 1.02.1990.
J.W. De Vries, R. Willemyns en P. Burger, Het verhaal van een taal, 9 eeuwen Nederlands, Amsterdam, 1994. (4)
H. van Hooydonk, Lazaruskapel, een korte historische schets. 1 blad.
Tom De Loenen, Jules Reusens en Karel Swenden, Rumst, in: "Antwerpen" van Omer Vandeputte en Johan  De Meester, Lannoo/Dexia, 2008.(1) (p.292)
Verschuerens Modern Standaard Woordenbok en Atlas, Antwerpen, 1968. (2)(p.623)
http://books.google.be/books  (3)