Rozendaalweg

Rozendaalweg
ECHELPOELHOEVE, Rozendaalweg: landelijk / mooi / historisch, foto: H. Vermeir

donderdag 13 september 2012

HERFST - AUTOMNE - AUTUMN - HERBST



De HERFST wordt mannelijk voorgesteld

Cornelis van Dalen de Jonge naar Abraham van Diepenbeek,  De Herfst, gravure, Boijmans Van Beuningen, Rotterdam, 17de eeuw.[1]






Het jaargetijde in een ovaal verbeeldt een naakt kindje met druiventros in de linkerhand en rank in de achtergrond.
In gravures stond de herfst in het teken van de wijnoogst, het slachten van het varken en het kappen van hout.

De omschrijving van het begrip

De herfst heeft  een bronzen schoonheid, af en toe een streepje zon, kaalgeplukte bomen en de dorre bladeren en de kastanjes en eikels die ons soms rond de oren vliegen.

Het begrip wordt afgeleid van het Angel-Saksische hoerfest of het Engelse harvest, wat oogsten van fruit betekent.
Men noemt de herfst soms ook: afgaande tijd, bamistijd, najaar, nazomer of uitersgang.
"Alte Weiber Sommer" in Duitsland omdat men dacht dat de herfstdraden geweven werden door de vrouwkens van de dwergen. (5)
Het seizoen begint met de herfstnachtevening (rond 21 september): dag en nacht zijn even lang. Er werden vuren ontstoken, die een uitloper kenden naar de Sint-Maartensvuren.



Ontwerper: Hendrick Goltzius (1558-1617) en graficus: Jan Saenredam , De herfst, circa 1585 – 1607.


De symboliek

Elementen/attributen van de herfst
De hoorn des overvloeds, de periode van het jaar waarin de vruchten geoogst worden.
elementen:
attribuut: weegschaal (dierenriem)
dier: haas, schorpioen (dierenriem)
kleuren: schakeringen van bruin
mensen:  en vrouw met wijnbladeren, boogschutter (dierenriem).
planten/vruchten: een rijke vruchtenoogst, een korenschoof, druiven

De Najaarshemel

In de herfst is de najaarshemel te zien. Aan deze hemel staat in het westen nog de zomerdriehoek, de driehoek met de drie heldere sterren Vega, Deneb en Altair. De najaarshemel vormt ondanks deze kleine overeenkomst met de zomerhemel een totaal ander beeld.
In de herfst staat het gevleugelde paard Pegasus centraal. Dit gevleugelde paard is vaak lastig te vinden doordat het op z’n kop staat.
Een handige manier om de Pegasus toch te vinden is door te kijken of je vier heldere sterren ziet die een vierhoek vormen, de Grote Vierhoek. De Grote Vierhoek staat recht  boven aan de najaarshemel. Deze vierhoek vormt voor een deel het gevleugelde paard.
Pegasus was in de Mythologie een gevleugeld paard dat voor Zeus bliksemschichten vervoerde. Zeus was de oppergod en de god van de bliksem.
De Pegasus is in de herfst moeilijk te vinden omdat het paard dan ondersteboven “vliegt”. De Pegasus bestaat onder andere uit een vierhoek van sterren, de ster rechtsonder, de Markab vormt het lichaam van Pegasus.
In de Mythologie werd Pegasus geboren uit zeeschuim en het bloed van de Medusa, een groot monster met slangenharen. Medusa was zo’n lelijk monster dat wie naar haar keek vanzelf versteende. Pegasus echter was goedaardig en had weinig overeenkomsten met Medusa.
Dichtbij de Pegasus staat de ster Andromeda, deze ster staat los van het gevleugelde paard. In de  Griekse mythologie was Andromeda een meisje dat door Pegasus gered werd. Zij werd dicht naast het gevleugelde paard geplaatst zodat het paard haar kon beschermen.
De belangrijkste sterrenbeelden in de herfst hebben vaak iets met water te maken, zoals de waterman en de walvis, de steenbok vormt hierop een uitzondering.
Nog een bijzondere ster aan de najaarshemel is de Mira. Dit is een ster die in de staart van de walvis is te zien. De helderheid van de ster Mira varieert in de loop van een jaar. Mira wordt steeds zwakker, verdwijnt vrijwel en keert dan weer terug. Dit verschijnsel is steeds weer een verbazing voor sterrenkundigen.
De speciaalste ster van de najaarshemel is de Fomalhaut. Deze ster bevindt zich aan de zuidelijke horizon. De ster heeft een heldere, roodachtige kleur. De ster is alleen in de zuidelijk landen te zien. In Nederland en andere Noordelijk landen kan je deze ster niet zien.
In de zuidelijke landen staat de Fomalhaut laag boven de horizon.
Recht boven de Fomalhaut staat het gevleugelde paard Pegasus. Een handige manier om de Fomalhaut te vinden is dan ook door de 2 meest westelijk sterren van de Grote Vierhoek, een onderdeel van de Pegasus, te nemen en deze Scheat en Markab (de 2 meest westerse sterren) met elkaar verbinden. Door deze verbinding vervolgens door te trekken naar het zuiden naar de horizon kom je bij de Fomalhaut.[3]

Gezegden, spreuken, uitdrukkingen

In de herfst is het 's morgens koel en nevelachtig, en vooral als er boven het water slierten mist drijven, zal het weer mooi zijn.Maar gaat de zon op onder met zwoelte en bewolkte lucht, dan zal het regenen of donderen. De winterkoude en de herfst, daar schijnt een verband tussen; als de herfst mild is volgt een strenge winter. en als er veel eikels zijn, zal hij bovendien vroeg invallen:

" De herfst met vele nevels doortrokken,
  toont een winter vol sneeuwvlokken."(4)

"Mooie herfst, lange nawinter."

"Is in de herfst het weer lang klaar,
  vroeg is een strenge winter daar."

een andere visie...
"Late rozen in de tuin,
  schone herfst, late winter."

"Worden de bladeren geel en krom,
  zo zie naar de kachel om."

"Eén gure dag maakt nog geen herfst."(6)

Een gedicht

Herfst                                                           Hilarion Thans O.F.M. (Minderbroeder)

Vroeger ging de Zomer dood
   dan véél andre jaren.
Vroeger vallen geel en rood
   Afgestorven blaren!

Kranke beuken levens-moe
   nog in vóór-October!
Zonneweeelde vloeide u toe
   huivrigen, te sober…

Langs mijn slapen voche draân
   waarin liedjes zwijgen.
Middag loert al winter-schuin
   door de naakte twijgen.

Trager schuift mijn moede tred
   over geel-veloeren
loovers, die de lanen met
   sterfhuis stilte vloeren.

Lanen open op een vaag
   vergezicht van velden
waar de grijze luchten laag
   welvend, over wijden…

Vroeger ging de Zomer dood
   dan véél Andre jaren.
Vroeger vallen geel en rood
   uitgeleefde blaren!

Een heel modern aandoend gedicht dat bij een volgende lezing des te meer rijkdom onthult.

Gezien vanuit de sprookjeswereld  in “Fantastic art”

Larry Mac DOUGALL, Autumn Winds, Waterverf, 1999(?).[2]







Op deze prent die in geel/bruin/groene tinten gehouden is, waait een stevige herfstwind het meubilair van de heksentafel, terwijl roodkapje het gebeuren in het oog houdt. Om de sfeer en het seizoen te typeren zijn er de bruine herfstbladeren, een doodshoofd en vooraan links de paddenstoelen.

Hier nog een prachtige voorstelling,ook uit de fantastische kunst::

Christophe Vacher, automne, http://www.fantasygallery.net/vacher/art_12.html , 2008(?)






Een vrouw met bruine lange zwevende mantel opgenomen in een overwegend geel getinte ruimte  beweegt schrijlings . Als decoratief is er een vlechtwerk in de wand van Keltische inspiratie. Door de kleuren en de zwevende mantel van de vrouw wordt de herfstsfeer uitzonderlijk weergeven.


REFERENTIES
H. BAUWERAERTS, dit nieuw seizoen herfst, lannoo, Tielt, 1946, p.15.(4)
G.H. MESTERS, Prisma Spreekwoordenboek, Het Spectrum, Antwerpen/Utrecht,s.d.,  p.222.(6)
Adolf ULENS, De tijd in de Folklore, Brecht, 1931, p.85. (5)

NOTEN

[1] Jan VAN DER WAALS, o.c., 2006, p.67.
 Nicoline Nolet, http://anw.hml.nl/Werkstukken/Nicoline_Nolet/sterrenhemels/
[2] Cathy FENNER & Arnie FENNER, Spectrum 6 , the Best in Contemporary Fantastic Art, Underwood Books, Grass Valley, ca. 1999, p.106.
[3] Nicoline Nolet, http://anw.hml.nl/Werkstukken/Nicoline_Nolet/sterrenhemels/

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen